de radio amateur logo

audio dynamiek compressor voor radiozenders zelf bouwen

 

 

 

Audio Dynamiek Compressor voor Radiozenders

 

Deze DIY audio dynamiek compressor voor radiozenders kun je relatief eenvoudig nabouwen. Hij combineert eenvoud met een verbluffende regelcapaciteit, is flexibel inzetbaar, en levert goede kwaliteit gecomprimeerde audio.

Hoewel opgezet voor LPAM toepassingen is de kwaliteit van ruim voldoende niveau voor LPFM zenders.

 

De Fairchild techniek vereenvoudigd

Wie meer wil weten over de toegepaste technieken gaat voor het concept naar Analoge DIY Audio Compressor.

Meer informatie over het bouwen en testen vind je
in de Bouw van een Audio Compressor met Buizen.

 

Het schema van deze Audio Dynamiek Compressor

Klik op de afbeelding voor een grotere weergave

Schema Audio Dynamiek Compressor voor Radiozenders

   

 

Hoe werkt de Attack- en Hold regeling?

In het bouw en test artikel beloofde ik later terug te komen op de Attack- en Hold regeling ook de Attack- en Release regeling genoemd.

Uit reacties van lezers begreep ik dat veel collega DIY radio en audio amateurs worstelen met de vraag hoe je attack tijd snel kunt houden en toch de release tijd traag kunt maken en omgekeerd.

Zelf worstelde ik een tijdje terug ook nog met dit fenomeen. Want als je de release tijd verlengt met behulp van een condensator in de side chain dan beïnvloed dat ook de attack tijd.

 

Fig 1 in de Audio Dynamiek Compressor voor Radiozenders

In figuur 1 een uitsnijding van een van de conceptversies van onze compressor voor radiozenders zie je hoe met een schakelaar verschillende capaciteiten kunnen worden ingezet voor beïnvloeding van de attack en hold tijd.

Maar die capaciteiten beïnvloeden zowel de attack tijd als de hold tijd.  

Zoals bij alles blijkt ook hier de oplossing eenvoudig en je ziet het zodra je het door hebt 😊.

 

In figuur 2 heb ik de regeling weergegeven zoals die nu in de Audio Dynamiek Compressor voor Radiozenders wordt toegepast.

Fig 2 in de Audio Dynamiek Compressor voor Radiozenders

Linksboven zie je de gelijkrichter van het versterkte audio signaal. De min-pool voedt nu twee weerstanden die in serie staan met een Elco van 1µF. 

De weerstand van 68k kun je kortsluiten met een schakelaar. Het effect daarvan is dat de laadtijd van de Elco afneemt. De compressor zal hierdoor zeer snel of heftig op geluidspieken gaan reageren. Dreunen in het geluid zoals bijvoorbeeld van de basdrum uit een drumstel zullen worden gedempt.

 

Niet te snel en niet te traag

De weerstand van 15k zorgt er voor dat de attack tijd niet te kort wordt. Bij een te snelle attack krijg je dat golfvormen worden vervormd, dit zagen we ook in eerdere experimenten – zie audio-compressor-voor-kortegolf-zenders- met de diode-clipper (die "onmiddellijk" is).

De tijdconstanten zijn zodanig gekozen dat ze langer zijn dan eenmalie signaalpieken. Daardoor hebben ze geen invloed op zulke individuele pieken zodat ze niet clippen/vervormen. 

De vervorming die deze compressor veroorzaakt, dempen is natuurlijk toch het vervormen van het orgineel, die vervorming is bij deze compressor zeer acceptabel.

 

- DIY Audio Dynamiek Compressor voor Radiozenders -

 

Te traag

Te traag reageren is ook niet goed, je wilt niet dat een harde drumhit ongecomprimeerd passeert en zo je uitgangssignaal alsnog met pieken overstuurd.  

De aanvalstijd heeft het meest effect in het basbereik waardoor 'dreun' een probleem kan worden. Vandaar de Thump schakelaar waarmee je die aanvalstijd kunt vertragen.

Een zeer langzame attack voorkomt die dreun ook zet de peak schakelaar maar eens aan. Maar let op. Daar is die schakelaar niet voor bedoeld.

Met het aanzetten van die schakelaar kun je de compressor instellen op een gewenst niveau van demping. Maar daarmee maak je ook tijdelijk over-niveau signaalpieken mogelijk. Je compressor werkt op dat moment maar voor 50 procent.

 

 

De Release schakeling

Parallel aan die Elco onder de thump schakelaar zie je een potentiometer van 1 Mega Ohm. Draai je die potmeter helemaal dicht dan sluit die de Elco bijna kort. Niet helemaal want de weerstand van 150k in serie met de potmeter voorkom dat.

Als de potmeter dicht staat zal de Elco relatief snel ontladen over die weerstand van 150k. De hold tijd hebben we hiermee kort gemaakt. Staat de potmeter open dan ontlaadt de Elco langzaam en hebben we dus een langere hold tijd, ofwel een tragere release tijd.

Tot zover is er niets nieuws.

 

Heeft deze schakeling ook invloed op de attack tijd?

Jazeker, we zagen al dat met de ‘Thump schakelaar’ dat we de snelheid van reageren konden beïnvloeden.  Maar in de praktijk zal bijstellen van de release tijd met de potmeter wel de ontlaadtijd van de Elco beïnvloeden maar slechts gering de laadtijd beïnvloeden.   

 

- DIY Audio Dynamiek Compressor voor Radiozenders -

   

De Attack schakeling

Parallel aan de release schakeling zie je nu een potentiometer van 220k en een condensator van 0,1µF.

Theoretisch gezien zou die Condensator de release tijd kunnen beïnvloeden als de potmeter dicht staat (een kortsluiting laat zien). Gezien de geringe capaciteit van deze condensator is de invloed in de praktijk gering maar als je goed oplet wel waarneembaar.

Bij een dichte potentiometer zal deze kleine condensator zeer snel geladen zijn en dus de volle dempingspanning aan de eindtrap aanbieden. Een snelle attack tijd dus.

Draai je deze potmeter open dan zal de tijd die de condensator nodig heeft om lading op te bouwen toenemen en dus zal de attack tijd trager worden.

 

 

De ontwikkeling van deze DIY Audio Compressor voor Radiozenders

Hierbij nog twee aanzichtfoto's. Deze DIY Audio Dynamiek Compressor voor Radiozenders heeft een lange ontwikkeltijd doorlopen. Veel trial and error meegemaakt.

Aanvankelijk had ik al deze experimenten in de beschrijving van deze compressor opgenomen. Nu twee jaar later heb ik die beschrijvingen verwijderd welke niet van belang zijn voor het nabouwen van deze compressor. 

De effecten van de vele aanpassingen en reorganisaties zijn zichtbaar in de foto's. Jij kunt dit vast netter monteren.

aanzichtfotos van de audio-dynamiek-compressor-voor-radiozenders

 - DIY Audio Dynamiek Compressor voor Radiozenders -

 


Dynamiek Compressor voor Radiozenders inclusief 4500Hz filter

Toen hij klaar was en prima speelde was ik toch nog niet helemaal tevreden. Mijn aanvankelijke doel was om een Audio Dynamiek compressor voor radiozenders te bouwen inclusief 4500Hz filter.

Gaandeweg de bouw en allerlei modificaties en verbeteringen aan het ontwerp verviel die optie opdat er geen ruimte meer voor was. Maar in het eindresultaat is er nog wel wat ruimte en we hebben ook nog een halve ECC83 over! 😊

Basis informatie over dit filter vind je bij 4500-hz-filter-voor-middengolf-zenders.

Verdere informatie bij lpam/diy-4500hz-filter-2-0.

- DIY Audio Dynamiek Compressor voor Radiozenders -

 

Triode hoeft niet hard te werken

De nog beschikbare triode hoeft niet heel hard te werken. Het filter levert van 50Hz tot 4300 HZ een vlakke 7dB demping op. Dat betekent dat aan het uiteinde van het filter 1/7 deel van het ingangssignaal is overgebleven.

Die ene nog beschikbare helft van de ECC83 moet die demping compenseren. Met de gekozen instellingen gaat dat ruimschoots lukken.


 

De simulatie prestaties van dit 4500Hz filter in beeld

LTspice simulatie voor Audio Dynamiek Compressor voor Radiozenders plus 4500Hz filter

 - DIY Audio Dynamiek Compressor voor Radiozenders -

 

Ai, dit gaat niet goed!

Je ziet een te hoge demping en de lijn van 100Hz tot 4500Hz is verre van vlak :-(

Lang hoefde ik hier niet over na te denken. Ik wist al uit eerdere experimenten wat hier mis ging. Dit filter is ontwikkeld voor 800 ohm audio kanalen. De afstemming gaat hier mis.

In het DIY 4500Hz Audio filter 2.0 heb ik dat netjes opgelost maar die oplossing kon ik hier niet toepassen. Ik heb maar 1 halve buis (1 triode) beschikbaar.

 


Tot slot:

4500 HZ Filter + Audio Dynamiek Compressor voor Radiozenders


Gekozen voor de oplossing met het originele filter (800 ohm) met een extra ECC82 buis in een bijzondere schakelingen voor een laagohmige aansturing van het filter en een laagohmige aansluiting aan de uitgang van dit filter. Hiervoor moest ik een chassismodules toevoegen omdat het originele chassis geen ruimte meer bood voor deze extra buis.

Hierbij het complete schema (klik er op voor grotere weergave)

Schema Audio Dynamiek Compressor voor Radiozenders plus 4k5 Hz filter

Dat levert een mooie vlakke karakteristiek op van 10Hz tot 4450Hz. Zie deze LTspice simulatie met de ECC82 Audio Dynamiek Compressor voor Radiozenders plus 4500Hz filter.

LTspice simulatie ECC82 Audio Dynamiek Compressor voor Radiozenders plus 4500Hz filter

Hierbij ook de tekening voor het filter module (klik er op voor grotere weergave).

4500Hz filter met een in en uitgangsimpedantie van 800 ohm

 

 

De voeding

Tot slot de voeding voor deze DIY audio dynamiek compressor voor radiozenders. Die voeding is eenvoudig van opzet. Voeding voor Audio Dynamiek Compressor voor Radiozenders

 

Niet tevreden met het resultaat

Het werkt maar wat eerst een mooie, compact samengestelde goed werkende audio dynamiek compressor voor radiozenders was is nu een verzameling van losse modules.

De modules vormen samen een compressor met een bandfilter omschakelbaar van 3000Hz naar 4500HZ. En het werkt. 

Maar mooi en praktisch hanteerbaar is het niet meer. We gaan het daarom opnieuw monteren op een groter chassis en daarbij ook nog wat verfijningen aanbrengen. 

Het nieuwe project heet 'Audio voor AM zenders'.
-
Koos Overbeeke

 

Terug van Audio Dynamiek Compressor voor Radiozenders naar LPAM

 

 


Reactie van Site volgers


Henk

Audio compressor

Hoi Koos, Ik wil de audio compressor bouwen voor een kleine LP-AM zender. Wat zijn de waarden voor de kathodeweerstanden in de push-pull versterker?

..Koos

Hallo Henk, Die kathode weerstanden schommelen rond de 300 ohm en ze zijn niet gelijk aan elkaar.

Heeft te maken met de twee triodes in de ECC82 die niet helemaal gelijk aan elkaar zijn. De volledige uitleg hoe je tot die weerstanden komt vind je hier: https://de-radio-amateur.nl/de-bouw-audio-compressor-met-buizen

Succes met deze compressor. Hij werkt echt fenomenaal goed. Laat nog eens weten wat jouw ervaringen zijn.

Een Hartelijke Groet, Koos

 


Kees-Jan

Wat is die stippellijn op die grafiek?

 

..Koos

Kees-Jan die stippellijn geeft de faseverschuiving aan die optreedt tussen het ingangssignaal en de uitgang. In onze situatie is die faseverschuiving niet interessant dus heb ik het er niet over.

 

Kees-Jan

Interessant project. Ga hem eens nabouwen.

 

 

Je reactie en/of vraag
Vrijwel dagelijks ontvang ik vragen en reacties. Je krijgt altijd antwoord.

Bij publicatie zal alleen een Vraag en Voornaam zichtbaar zijn op de site.


Magic Word?