de radio amateur logo

Bouwpakket Zender met EL84

 

 

 

Bouwpakket Zender met EL84

André, een volger van deze site, verdient de eer dat hij het idee aanreikte voor dit bouwpakket Zender met EL84.

André reageerde op een zendertje, mijn allereerste experiment dat ik in 2020 ondernam. Hij wilde dat zendertje graag nabouwen en vroeg naar meer bouwfoto’s en of ik een onderdelenlijst beschikbaar had.

Helaas

Helaas, meer foto’s dan ik al op de site had staan kon ik niet laten zien. Dit zendertje bestaat al lang niet meer. Meestal sloop ik enige tijd na voltooiing mijn experimenten.

Ik besloot de zender, met de kennis en ervaring van nu, opnieuw te bouwen en nu als bouwpakket te beschrijven. Dus compleet met onderdelenlijst, leveranciers etc. 

Daarbij ook dank aan Victor die hem ook nabouwde en veel vragen en suggesties deed voor optimalisatie van deze pagina.

Ondertussen, februari 2024, is dit Middengolf Zendertje nu 21 keer nagebouwd.

 

De nieuwe Middengolf Zender

Hierboven zie je hem afgebeeld in vol ornaat. Gebouwd op een goedkoop maar stevig taartblik. Het resultaat is een zendertje voor de middengolf. Ik heb hem met de naam 'Nort Sea' gedoopt.

North Sea is een knipoog naar de jaren ’60 van de vorige eeuw. Een tijdperk waarin we naar het warme geluid van buizenradio’s luisterden.

En wat we op hadden staan waren Engelse en Nederlandse ‘piraten stations’ die vanuit de Noordzee ons met moderne muziek, top 40 muziek, verwenden. Muziek die je vanuit de traditionele Nederlandse omroep zenders niet hoorde.

En ons bouwpakket zendertje is juridisch gezien ook een piratenzender. Nu hoef je over dat 'piratenzender' geen zorgen te hebben.

Met een sprietje van 60-80cm als antenne heeft dit zendertje een reikwijdte van maximaal 50 meter. Meer dan genoeg om alle oude radio’s in huis of in je bedrijfsruimte hun mooie klanken te laten produceren.   

Sluit een versterker aan die 6-10 watt audio kan leveren en je kunt 100% modulatie realiseren. Let op: ik bedoel 6-10 echte watts. Dat staat gelijk aan tot 50 watt marketing power uit de audio winkel.

Tenzij je ruzie hebt met je buren zal niemand zich hieraan storen en veroorzaak jij ook geen storing.

Het wordt een ander verhaal als je er bijvoorbeeld een 3 meter lange FCC+ antenne aan koppelt! Bij 100% modulatie pompt dit zendertje met EL84 een watt of 8 in je antenne. Een bereik met een straal van 2-3 km is mogelijk. Daarover lees je verderop meer.

Let op! de antenne bevat hoge spanningen die bij contact een flinke prik of schok kunnen geven.

 

Bouwpakket AM Zendertje met EL84 illusstratie

 

 

Bouwpakket

Dit bouwpakket Zender met EL84 staat nu hier op de site compleet met ondersteunende informatie zoals een spoelentabel, een chassis ontwerp, een bestellijst inclusief leveranciers en bouwfoto’s/video's.

Nee, je kunt geen compleet pakket bij mij kopen (ik verkoop zo ie zo niets), maar alles wat je nodig hebt om dit zendertje na te bouwen vind je op deze pagina.

 Ook jij kunt er zo mee aan de slag 😊

 

Schema van dit Middengolf Zendertje

schema bouwpakket AM zendertje met EL84

 

Een eenvoudige oscillator van het Hartley type. De buis staat op deze manier in class C. De negatieve roosterspanning op aansluiting 2 van de EL84 kan afhankelijk van aansluiting 2 op de oscillator spoel meer dan 60V zijn.

Sluit C6 en RI dicht bij de buis aan met korte aansluitdraadjes evenals R2 en C7, C8 en C2/C3. Laat de 'massa' aansluiting van al deze onderdelen op 1 verzamelpunt dicht bij de buis samenkomen. 

De waardes van de afstemcondensatoren vind je in de bestellijst. C2 en CX zijn optionele toevoegingen van extra capaciteit (zie toelichting verderop en ook de bestellijst).

Op punt 4 en 5 sluit je 6,3 V gloeispanning aan. De kathode van de EL84 zit aan een aftakking van de spoel L1 (voor de juiste aftakking kijk even verderop).

 

Let op!

Bij dit bouwpakket zendertje met EL84 mag je het chassis niet als geleider gebruiken! De 'massa' punten bij de afstemkring, bij de buis en bij het PI-filter zijn niet verbonden met het chassis maar worden met een aparte draden ieder voor zich verbonden met een centraal punt bij de voeding.  

Dus geen doorlus verbinding maar een sterverbinding! Allemaal aparte draadjes naar het centrale punt. Op dit centraal punt en daar alleen wordt een verbinding met het chassis gemaakt.

 

 

De spoel L4 in dit bouwpakket

montage voorbeeld L4, de parasietstopper

De spoel L4 in dit bouwpakket zender met EL84 dient om parasitaire oscillaties te voorkomen. Links zie je een montage voorbeeld van dit filtertje. De weerstand moet inductievrij zijn en dat is deze.

De parasietstopper, de spoel op de afbeelding, is gewikkeld op een balpoint 10 windingen. Inductie is 0,6 à 1 µH. Hij werkt al remmend vanaf 10 MHz.

Meerdere lezers vroegen mij wat die weerstand parallel aan dat spoeltje doet? Een tweede vraag is waarom dat geen gewone weerstand mag zijn?

 

Dat spoeltje vormt samen met die weerstand een filter, een RL kring, voor het voorkomen van oscillaties op heel hoge frequenties. De EL84 (en elke andere buis) kent namelijk ook enkele kleine condensator capaciteiten en de bedrading rondom die buis ook.

Die wat we noemen parasitaire capaciteiten kunnen oscillaties veroorzaken die storing geven in bijvoorbeeld de FM band of TV kanalen of bijvoorbeeld bij het vliegverkeer.

Ons spoeltje heeft bij de Middengolf frequenties een impedantie van 4 tot 10 Ohm. Onze zendfrequentie heeft daar dus geen last van.

Op bijvoorbeeld 100 MHz, midden in de FM band heeft dit spoeltje een impedantie van 1000 Ohm. Die impedantie zal de neiging tot parasitaire oscillaties de kop indrukken.

 

Het probleem van dit spoeltje als parasiet stopper

Het probleem met dergelijke spoeltjes is dat ze een eigen resonantiefrequentie bezitten. Stel dat die eigen resonantiefrequentie op bijvoorbeeld 50MHz ligt.

In dat geval zal ons Bouwpakket Zender met EL84 op 50 MHz eveneens een krachtig signaal de lucht in slingeren ☹. Het middel, spoeltje L4, is nu bijna nog erger geworden dan de kwaal die het moest bestrijden.

 

De inductievrije weerstand

Die weertand dient om de kwaliteit van dat spoeltje fors te dempen. Zo’n spoeltje in resonantie heeft een oneindig hoge impedantie. De weerstand die er nu parallel aan vast zit brengt die impedantie terug naar 50 ohm. Daarmee is het risico van oscilleren uit de weg gebaand.

- bouwpakket zender met EL84 -

 

Praktisch betekent dit natuurlijk dat de impedantie van dit RL kringetje nooit hoger wordt dan 50 ohm. In de praktijk blijkt dat meestal voldoende om parasitaire oscillaties te voorkomen.

De waarde van die inductievrije weerstand is niet heel kritisch. In kleine zendertjes kom je ook wel 100 ohm tegen. Prima.  

Waarom geen gewone weerstand in het parasiet filter?

Een gewone weerstand kent ook een kleine inductie. En je begrijpt het al. Die inductie kan ook in resonantie geraken met bijvoorbeeld de anode capaciteit van de buis. Dat moeten we dus niet hebben.

 

 

De modulatietrafo (TR1)

modulatie tranformator 125CSE

Diverse nabouwers van dit bouwpakket Zender met EL84 kampten met verwarring over deze 125CSE trafo. Daarom even wat uitleg. Hierbij het aansluitschema van die trafo.

De bruine en Blauwe draad zitten aan de hoogohmige kant. Hier sluit je dus de plus 280V en de L2 spoel aan.

De laagohmige kant geeft Hammond zeer veel informatie over. Dat kan verwarrend zijn.

Toch is het eenvoudig.

Het begint bij de versterker die je gebruikt om muziek aan te sluiten. Wat voor output (normaliter een luidspreker) wil die zien? 4 of 8 Ohm? Dat zijn de meest voorkomende waardes.

Wat nu van belang is, is de impedantie van de primaire kant. Hoe hoog wil je die hebben? Want met die secundaire wikkelingen kun je spelen en daarmee de hoogohmige kant beïnvloeden.  

Stel je hebt een versterker die 4 ohm belasting wil zien. Die kun je dan aansluiten op de draden Org (oranje) en Blk (zwart). Dan krijg je primair een impedantie (dat staat er bij) van 10.000 ohm.

Dito voor 8 ohm belasting aansluiten tussen Blk (zwart) en Grn (groen). Ook dan is de primaire impedantie 10k. Maar 10K is veel te veel. We willen naar 5K primaire belasting voor de EL84.

Dat kan ook met deze trafo.

Stel je hebt een versterker die 4 ohm belasting wil zien. Die sluit je dan aan op de draden Grn (groen) en Blk (Zwart).

Dan krijg je primair een impedantie (dat staat er bij) van 5.000 ohm (5k). Dito voor 8 ohm belasting nu aansluiten tussen Blk (zwart) en Yel (geel). Dan is de primaire impedantie 5k.

 

 

Variabele condensatoren nodig?

Als je altijd op dezelfde frequentie wilt werken kun in plaats van de drie variabele condensatoren die je in het schema ziet beter vaste condensatoren gebruiken. Dat doe je dan samen met een trimmertje van bijvoorbeeld 70pf (Reichelt).

De waardes van de condensatoren hangen samen met de frequentie die je wilt gebruiken. Je vindt die condensatoren hieronder in een tabel. Wil je flexibel blijven dan komen de afstemcondensatoren in beeld.

 

Waardes van de afstemcondensatoren

Welke waardes moeten die condensatoren dan hebben die in dit Bouwpakket Zender met EL84 de dure variabele condensatoren kunnen vervangen?

Je kunt die condensatoren ook zelf berekenen met behulp van een tooltje ‘PI filter berekenen’ hier op de site. Maar ik geef je op deze pagina alvast enkele waardes voor veel voorkomende frequenties.

Ook voor een LC filter geef ik je enkele voorbeelden. In de praktijk moet je altijd een vaste condensator nemen met een iets lagere waarde dan is berekend. Daaraan parallel sluit je een trimmertje aan waarmee je de precieze afregeling tot stand brengt.

 

Variabele condensatoren

Gebruik je net als ik variabele condensatoren van 380pF dan zul je merken dat het instellen van de oscillatorkring op een bepaalde frequentie erg kritisch is. Je blaast bij wijze van spreken tegen de afstemcondensator en de frequentie verloopt al weer.

Ik heb dat opgelost door een kleine condensator in serie met de afstemcondensator te plaatsen en parallel nog eens 100pf te monteren volgens figuur A. Hiermee verklein je het afstembereik maar wordt de afstemming wel veel minder kritisch. 

variabele condensatoren figuur B

variabele condensatoren figuur A

Figuur B geeft een tabel met alle opties.

Gebruik je afstemcondensatoren van 365/380pF dan kan het nodig zijn om aan C2 ook een condensator van 100/150pF parallel toe te voegen. Of  dat nodig is hangt af van de antenne die je gebruikt. 

 

 C4!

Voor C4 kun je het beste een dubbele variabele condensator gebruiken die je uit een oude radio sloopt of op een rommelmarkt koopt. Nieuw kopen kan natuurlijk ook. Zie de bestellijst.

 

 

Voorbeeld oscillator afstemkring waardes voor C1 met gebruik van trimmers

 

oscillator afstemkring waardes voor C1

 

 

Het PI filter

Het Pi filter in dit bouwpakket Zendertje met EL84 biedt nog meer keuze opties. Want welke Antenne ga je gebruiken?

Een sprietje van 1 meter? De veilige optie. Kom je niet verder mee dan 50 meter en krijg je dus geen problemen mee.

Een draad van 3 meter of een staande koperen staaf van 3 meter? Die drie meter is zoals de Amerikanen onder FCC Part 15 regelgeving toepassen. Je kunt dan met dit Bouwpakket Zender met EL84 zeker jouw straat plus voor en achterburen van muziek voorzien.

staande koperen pijp van 3 meter aansluiten als antenne

Let op! In Nederland mag dat alleen met een licentie van de RDI.

Wil je een staande koperen pijp van 3 meter aansluiten dan kan je die als je kort op de zender zit rechtstreeks aansluiten met een enkele draad (geen coax).

Op de foto links zie je zo’n koperen pijp van 3 meter plus een loading coil. Die spoel heb je in principe met dit zendertje niet nodig. Wel zul je waarschijnlijk het PI filter wat moeten versterken. Ik ga dat nog voor je uitproberen en kom daar dus nog op terug.


 

Spoel en condensatoren voor het Pi Filter

De gegevens voor het Pi Filter in tabel bouwpakket zender met EL84.

Pi Filter tabel bouwpakket zender met EL84

Let op! Indien je trimmers gebruikt dan moeten die minimaal 300V gelijkspanning of 200V wisselspanning (C4) aan kunnen. Een trimmer voor C2 moet 1000V aankunnen.

 

 

De HF smoorspoel: Let op!

 

De 2,5 mH die in het schema wordt genoemd is bedoeld voor de zender zoals hier beschreven.

Echter ga je een hogere voedingsspanning gebruiken dan kun je problemen krijgen. Ook als je op frequenties boven 1600kHz gaat werken kun je problemen krijgen.

In beide gevallen krijg je waarschijnlijk een te hoge schermroosterstroom en daar kan je EL84 niet tegen.

 

Dit euvel oplossen. Drie opties:

  1. Verlaag de voedingsspanning naar ruwweg 260V.
  2. Wil je hoger gaan zitten dan 1400kHz en heb je last van een te hoge schermroosterstroom, kies dan een kleinere smoorspoel. Bijvoorbeeld 1,5mH bij 1300-1400kHz en 1mH bij 1500-1700kHz.
  3. Verhoog de schermroosterweerstand. Een weerstand van 10k zal je in een veilig gebied brengen. Even experimenteren kan nuttig zijn.
    Misschien is 4k7 of 5k6 ook voldoende in jouw situatie.

Zonder modulatie audio signaal mag de schermroosterstroom maximaal 10-11 mA zijn.

 

Smoorspoel zelf maken

Zo nu en dan kom je ze op Internet tegen. HF smoorspoelen van 2,5 mH. Koop ze direct want als je ze later wilt gaan bestellen kun je er gif op innemen dat je ze niet vindt.

Het goede nieuws is dat je ze ook eenvoudig zelf kunt maken. Je hebt een Ferriet ringkern FT 82-77 nodig en daar wind je 46 windingen op met dun geëmailleerd koperdraad. (38 windingen voor 1,5mH en 31 windingen voor 1mH).

Mooi wikkelen hoeft niet. Kris en kras schuin over elkaar is zelfs beter omdat je daardoor minder condensatorwerking in de spoel krijgt.


Hieronder zie je een tabel met alle spoel gegevens.

spoelen tabel bouwpakket zender met EL84

 

Aftakkingen op een spoel maken

voorbeeld aftakkingen op een spoel maken

De afbeelding links laat zien hoe dat werkt. Je begint met wikkelen. Kom je bij het aantal windingen waar een aftakking moet komen dan neem je op dat punt 3 cm draad die je dubbelvouwt en in elkaar twist.

Daarna wikkel je weer lekker door tot de volgende aftakking. Hier in dit YouTube filmpje zie je hoe je dat praktisch kunt doen. Filmpje is wat langdradig maar toont goed hoe je het kunt doen.

De andere spoelen wikkel je met wat dikker draad en die windingen leg je wel netjes en zo strak mogelijk naast elkaar.

Je ziet dat de oscillator spoel en de PI filter spoel veel aftakkingen bezitten. Dat maakt je flexibel in de keuze van de frequenties waarop je wilt gaan uitzenden.

De meest geschikte aftakking van de oscillatorspoel waar je de kathode van de EL84 op aansluit kun je het beste experimenteel bepalen. Begin bij 25 wikkelingen in een spoel van 150 µH en 15 wikkelingen voor een spoel van 90 µH (aftakking 76 windingen geeft 90 µH).

Let op! de spoelen wikkel je op Witte afvoerbuis van de bouwmarkt. Nooit op grijze buis.

 

 

Schema voeding schakeling

Over de voeding voor dit bouwpakket zender met EL84 valt niet veel te zeggen. Normaal voedingscircuit voor eenvoudige apparatuur met buizen.

schema voeding bouwpakket zender met EL84

De condensatoren Cv2 en Cv3 dienen voor het dempen van stoorsignalen die tegenwoordig veelvuldig op het lichtnet voorkomen.

Weerstand Rv3 werd bij mij in de praktijk 470 ohm. De waarde is niet kritisch. Kies een waarde die er voor zorgt dat +275V inderdaad ongeveer die waarde heeft en in ieder geval onder de 280V blijft.

Let ook op de voeding voor de Leds. Die Diode D2 is noodzakelijk (je kunt ook een klein brugcelletje nemen). De leds werken even goed op wisselspanning maar genereren dan fikse stoorsignalen!

 

 

Bestellijst Materialen

Hierbij een afbeelding van de bestellijst. Alle onderdelen die je nodig hebt staan er op en ook de leveranciers waar je die onderdelen kunt krijgen zijn vermeld.

De complete bestellijst Bouwpakket Zender met EL84 kun je downloaden (PDF bestand) door op de afbeelding te klikken.

Afbeelding deel van bestellijst bouwpakket AM zendertje met EL84

 

 

Het chassis voor dit AM Zendertje

We bouwen dit zendertje in een taartblik. Daarmee heb je een stevig chassis te pakken voor een heel voordelige prijs (bestelinformatie in de bestellijst).

Dit taartblik moet je nog wel even van de nodige montage gaten voorzien. Dat kan eenvoudig met metaalboortjes.

Leg eerst los alle te monteren/schroeven onderdelen op hun plaats en markeer de bevestigingsgaatjes met een kraspen (koop je in de bouwmarkt) of een dunne viltstift. Dan met een centerpunt (bouwmarkt) een putje slaan centraal waar je het gaatje hebt getekend. Dan boren maar.

Op de afbeelding hieronder zijn de met stippellijn getekende onderdelen aan de binnenkant van het taartblik gemonteerd. Dus Cv4 en SH1 en L2, C3 en C1 zitten aan de binnenkant. 

L3 is liggend gemonteerd terwijl L1 staande is gemonteerd. Zo beïnvloeden ze elkaar minimaal. De aluminium afschermschotjes dienen ook om onderlinge beïnvloeding maximaal uit te bannen.

chassis ontwerp bouwpakket AM zendertje met EL84

 

Boor wat extra gaatjes voor draaddoorvoer. In de bodem van het blik boor je van binnen naar buiten!

grote gaten boren voor het chassis

Voorkom vervorming van het chassis. Gebruik bij het boren altijd een paar plankjes waar je chassis op steunt. Hierbij laat je alleen precies de ruimte onder te chassis waar het gat komt vrij. Zo voorkom je dat de boor in het hout van je plankjes gaat happen.

Voor grotere gaten dan 9 á 10 mm gebruik je een getrapte gatenboor of een speedboor. De getrapte gatenboor eerst zo groot mogelijk voorboren met een normale metaalboor. De speedboor voorboren met 3-5 mm.

De speedboor is eigenlijk voor boren in hout gemaakt. Maar in niet te dik aluminium doet hij het ook wel. Niet te hard drukken, niet forceren.

 

 

 

 

Afscherming met een paneeltje

Het verdient aanbeveling om de buis en HF spoelen af te schermen van de voedingstrafo en de LF smoorspoel (Brom storingen voorkomen).

Hiervoor gebruik je een stukje aluminium paneel van 0,5 mm dik (zie bestellijst). Dat materiaal kun je met een goede keukenschaar op maat knippen.

Knip een stuk van 20 * 9,8 cm uit. Vouw een rand van 0,8 cm haaks-om (90 graden) in een bankschroef, een workmate of met je handen op de rand van een keukentafel (bij deze dikte aluminium lukt dat prima).

 

De afstemming

Met dit Bouwpakket Zender met EL84 de Middengolf op

Voor de afstemming van dit bouwpakket zender met EL84 komt het fietslampje bij de antenne om de hoek kijken. Bij een kleine antenne een kleiner lampje van 50 mA nemen (zie bestellijst).

Begin met een kleine transistorradio naast je zender te zetten en zoek hierop naar een vrije plek op de Middengolf. Een gebied waar je geen andere zenders hoort.

Stem dan de oscillatorkring af op die frequentie. Als je en toon of muziek op de modulatie trafo hebt aangesloten moet die muziek nu uit je transistorradio komen. 

Zet die radio nu een paar meter verder weg en stel C2 zodanig in dat er weer geluid uit de transistor komt. Regel C2 en C4 af op maximaal geluid en op maximaal oplichten van het lampje.

Het is goed mogelijk dat je nu C1 weer iets moet bijregelen om weer op de juiste frequentie uit te komen. Hierna wederom C2 en C4 bijregelen op maximale output.

Door het geluidsniveau van je muziek bron bij te regelen kun je dat niveau zo instellen dat het geluid duidelijk en vervormingsvrij doorkomt. Ook hierbij is het een kwestie van uitproberen.

Let op!

Meer muziekvolume zal ook het lampje feller doen oplichten maar zodra je een grens overschrijdt (pieken die over de 100% modulatie gaan) krijg je sterke vervorming.

 

De eerste praktijktest

De eerste praktijktest. Wat zijn de resultaten van dit bouwpakket zender met EL84?

 

 

 

Bouwpakket Zender met EL84 als 1-pitter zendbuis

en 2,5 meter koperen pijp van de bouwmarkt als antenne

 

2,5 meter koperen pijp van de bouwmarkt als antenne

 

 

Wat doet een FCC art 15 antenne?

Wat is het effect van een FCC art 15 antenne gekoppeld aan ons bouwpakket zender met EL84? Die vraag rees bij de ontwikkeling van deze zender.

Om maar met de deur in huis te vallen. Het effect is overweldigend. Met mijn transistor radio afgestemd op 1395 kHz stel ik vast dat de zender binnen de bebouwde kom in een straal van 1 km goed te ontvangen is. Daarbuiten neemt de ontvangst snel af.

Binnen een straal van 600 meter is de ontvangstkwaliteit gewoon keigoed.

Die frequentie van 1395 kHz heb ik gekozen omdat die frequentie hier ten zuiden van Tilburg stil is. Eerder had ik gedacht voor mijn experimenten bij 1485 kHz uit te komen maar die frequentie was niet helemaal stil.

Het antenne lampje brandt bij deze antenne duidelijk

Het antenne lampje brandt bij deze antenne duidelijk als de zender goed staat afgesteld.

 

Hoogte maakt veel verschil  

Ik had de antenne eerst op het dak van de schuur staan. In tweede instantie heb ik hem aan een mast gebonden waardoor hij een meter boven de nok van het huis uit kwam. Hoe hoger hoe beter bleek.

Voormelde bereik gegevens kwamen tot stand met de hoge bevestiging van de antenne. Toch vloekt deze antenne met alle antenne regels.

 

 

De Antenne

Die FCC normen staan in artikel 15.2.19. : “The total length of the transmission line, antenna and ground lead (if used) shall not exceed 3 meters.”

Ik heb die norm ietwat ruim geïnterpreteerd. De antenne die ik gebruikte is een koperen pijp van de bouwmarkt. 2,5 meter lang.

In eerste instantie stond die pijp naast mijn raam op het dak van de schuur. De pijp stond 1 meter hoog boven het platte dak opgesteld en met 60 cm draad verbonden met de bouwpakket zender met EL84.

Samen is dat 3 meter antenne. Dat leverde een bereik van ruim 500 meter op.

Zoals gezegd, daarna de antenne hoger opgehangen zodat hij boven de nok van het dak uitkwam. Toen had ik wel 3 meter draad nodig om bij de zender te komen. Met dus een verbluffend resultaat.

Je kunt met deze zender en een koperen pijp van 2,5 meter (pijp van 22mm doorsnede) als antenne een groot evenementen terrein uitstekend bestrijken.

Soldeer je onder deze pijp nog een stuk koperen pijp van 2 meter lang en een doorsnede van 28mm zodat je zeker 2 meter boven de nok van het dak uitkomt,  dan kun je een heel dorp of een flinke stadswijk van muziek voorzien.

Denk er om! Zonder LPAM licentie van de RDI is dat illegaal!

De constructie is eenvoudig. De pijp zit met drie schroeven over 70 cm op een balkje vast. Dit balkje zit met twee mastklemmen aan de mast bevestigd.

Voor mij is deze constructie tijdelijk, een paar dagen. Zou ik hem langduriger willen gebruiken dan zou ik de pijp met vijf schroeven vastzetten en voor het blokje hout zou ik hardhout nemen. De pijp ook even met een primer grijs spuiten.

Maak je hem langer dan 3 meter dan zou ik ook drie tuidraden aanbrengen (kijk op de Middengolf Antenne bouwen pagina hoe je dat doet.)

de pijp met vijf schroeven vastzetten en voor het blokje hout zou ik hardhout nemen 

 

De Antenne vloekt met alle Antenne regels

De Antenne vloekt met alle Antenne regels. Toch werkt de antenne uitstekend in combinatie met onze bouwpakket zender met EL84.

de antenne een Impedantie Z van 2000 Ohm

Je ziet op de afbeelding dat de antenne een Impedantie (Z) van 2000 Ohm heeft en sterk capacitief is. De meter geeft aan dat om aan resonantie te komen een loading coil van 207 µH nodig is.

Met de afstemcondensatoren van het Pi filter in deze bouwpakket zender met EL84 kun je echter de zender prima op deze Antenne afstemmen.

Op de SDR in de shack op vijf meter afstand van de antenne zie je dat de zender op 2790 kHz een harmonische oscillatie signaal geeft. Dit signaal is ongeveer 8 S-punten ofwel bijna 50 dB zwakker dan het hoofdsignaal en voldoet daarmee ruimschoots aan de norm.  

Het PI filter doet zijn werk 😊

Ik heb de spoel van dit filter iets zwaarder gemaakt dan de bovenstaande tabel aangeeft. Hij is bij mij 110 µH. Ik heb dat gedaan om harmonische oscillaties zo goed mogelijk te dempen.

Een tweede reden vormen de korte antennes die ik gebruikte tijdens dit project bouwpakket zender met EL84. Deze korte antennes zijn sterk capacitief van karakter. De zwaardere spoel geeft nu iets meer tegenwicht.   

 

Foto’s / video's

Foto's en video's van verschillende stadia in de montage van dit Bouwpakket Zender met EL84. Hierboven zag je al een video van het taartblik dat met het boren van de juiste gaatjes is omgetoverd in een chassis.

In de volgende video kijken we naar stand-offs en de voordelen daarvan. Je kunt natuurlijk ook een paar boutjes M6-8 gebruiken die 12 centimeter lang zijn.

standoffs afstandhouders voor je bouwpakket AM zendertje met el84

 

In de volgende video zie je hoe de zenderonderdelen aan de binnenkant van het taartblik zijn gemonteerd.

bouwpakket zender met el84 spoelvormen op taartblik Victor

 

 

En in deze video zie je de montage van zenderonderdelen op de bovenkant van het taartblik en je kunt zien wat een mooi en stabiel HF signaal de zender opwekt.

 

 

Als jij hierdoor geïnspireerd aan de slag gaat dan ontvang ik graag en foto van het resultaat. Met jouw toestemming plaats ik die hierbij. En zoals steeds vermeld ik alleen je voornaam (tenzij jij dat anders wilt).

Succes met dit bouwpakket Zender met EL84.
-
Koos

 

Terug van bouwpakket zender met EL84 naar de radio amateur zenders

 


Reactie van Site volgers


 

Micheal

Goedemiddag Koos, ik zat zo die foto te bekijken van de onderkant van de middengolf zender met EL84 buis, en ik zag dat je geen geaarde stekker gebruikt voor de netspanning. Is dat wel zo veilig in een metalen koekblik?

Verder weet ik nu niet of ik een stekker met randaarde moet gebruiken want de aarde van de stekker verbind de am zender dan met de aarde van het huis enzo heeft dat geen invloed op de antenne werking van de zender? Wat is de beste oplossing ? Ik hoop iets van je te horen. vr.gr. Micheal

..Koos

😊

Harstikke veilig Micheal.

Maar een heel goede vraag.

De voedingstransformator van een gerenommeerd merk zorgt voor die veiligheid.

Ik gebruik nooit randaarde bij mijn projecten. Want zoals je zelf al schrijft, die randaarde verpest de goede werking van je Antenne en Radio Aarde.

Laat je niet in de luren leggen door commerciële leveranciers. Die leveren altijd met randaarde maar.. Die randaarde zit afgewerkt op het kastje of het frontplaatje die ze om de zender hebben gebouwd. Volstrekt nutteloze window dressing.

 


 

Marcel

Hoi, vier vraagjes

  1. Ik heb een smoorspoel van 10H i.p.v 5H is dat erg?
  2. Kan L4 ook gewikkeld worden met 0,8mm draad?
  3. Kan de middengolf zender met EL84 50 Ohm coax aansturen?

  4. Ik zag een antenne GPA !600 op Internet. Kan ik die voor deze zender gebruiken?

Bedankt dit was het.

 

..Koos

Hallo Marcel. Over 1 en 2  kan ik kort over zijn. Beide zaken lijken me geen probleem. Ik zou denk ik bij 10H de weerstand rv3 weglaten.

Ik hoor graag terug of het goed werkt.

3. 50 ohm aansturen wordt lastiger. Het filter moet dan een aanpassing maken van 5000 naar 50 ohm. Dat is een factor 100 en in theorie is dat het maximum wat een Pi-filter aan kan. Als het al lukt zul je veel signaal verlies in je filter krijgen.  Zou ik je dus afraden.

4. Die GPA is een mooie antenne. In resonantie dus zal zuiver signaal verspreiden, geen of zeer weinig harmonische signalen.

Maar elk voordeel heeft zijn nadeel.

De laadspoel in deze antenne zorgt voor resonantie op 1600 kHz en voor 50 ohm aanpassing. Die laadspoel gaat echter ruwweg de helft van je signaal opvreten. Ga je die spoel aanpassen om geschikt te maken voor bijvoorbeeld 1300 kHz dan worden de verliezen nog veel groter. 

Daarbij komt dat ik die GPA nogal duur vind. Maar dat is persoonlijk.

Een koperen of aluminium pijp van 2,5 cm doorsnee en vijf meter lang via een stevige draad rechtstreeks aangesloten op deze bouwpakket zender met el84 gaat je meer bereik opleveren. Hij is ook veel goedkoper.

Zorg dat hij zeker 4 meter boven de nok van je dak uit steekt.

Die pijp vind je niet meer in de Nederlandse bouwmarkten maar in Duitsland volop verkrijgbaar. Even een ritje maken 😊

Denk je wel aan een LPAM licentie!

 


Andre

Bouwpakket Zender met EL84. Mijn vraag; moet ik de groene lijn die ik heb getekend doortrekken met draad naar de massa punt op de voeding?

 

..Koos

Hallo Andre, Nee dat is precies de veel gemaakte fout die je zeker bij Zenders niet moet maken. Je moet die punten niet doorlussen maar met allemaal aparte draadjes naar het centrale punt brengen. Een sterverbinding dus. Succes, Koos

 


 

Victor

Hallo Koos, Ik heb besloten je bouwpakketje te gaan bouwen. Na wat minder succes met wat Chinese AM zendertjes etc, nu maar eens echt iets goed bouwen ;)

Met name om de meerdere AM radio’s (Erres met name) uit de jaren 50 hier wat te kunnen voorzien van muziek.

Je website en informatie ziet er goed uit! Die bestel lijst is ook zeer handig!. Dus koekblikken besteld! ;) en de trafo’s bij Mouser, de rest heb ik nog wel liggen hier ;)

Waarom gebruik je een smoorspoel trouwens? ipv een RC filter die ik in alle radio’s aantref in de voeding (met ook drop resistor funktie)

Bij het bestellen van de 369EX trafo , als in bestel lijst, zorgt de 369AX in je voeding schema mogelijk voor wat verwarring …

..Koos

Hallo Victor, Dank je voor je reactie. En dank je voor de foto’s, je kunt zien dat je een fortograaf bent!

Slordig typefoutje die 369EX ☹. Heb ik direct verbeterd. De 369AX is de betere optie.

Geen man over boord maar 380V gelijkrichten wordt ruim 500V gelijkspanning en dat is echt te veel. Gebruik de nul plus een hete kant en je hebt 190V wisselspanning. Dat wordt 260V gelijkspanning en zal prima werken.

 

- Bouwpakket Zender met EL84 -

 

Over die smoorspoel in de voeding

Je hebt gelijk Victor. In buizenradio's werd die smoorspoel vaak weggelaten en vervangen door een weerstand.

Ook in zenders zie je hem vaak niet. Dat laatste heeft te maken met ook CW willen zenden. Morse sleutelen in de eindbuis veroorzaakt heftige stroomwisselingen. Zo'n smoorspoel geeft dan forse inductiespanningen terug. Die spanningen verstoren dan een schoon morsebeeld.

In radio's was het gewoon een bezuiniging en als de audio output minder dan 5 watt was dan ging dat prima. In duurdere radio's met meer output vind je die smoorspoel wel.

Bromvrij!

Bromvrij werken zal met een weerstand ook wel lukken. Die weerstand moet dan wel 470 ohm of meer zijn. Een kleinere weerstand zal toch wat brom opleveren.

Nadeel van die weerstand is dat je voedingspanning enigszins zal gaan meebewegen met het modulatiesignaal. Dat geeft vervorming en verhoogt het risico van FM modulatie.

Die risico’s kun je wel weer managen door de elco aan de uitgang van de voeding te verhogen van 50 micro naar 150 microfarad.

Ik koos voor de smoorspoel omdat die optie iets beter is en omdat ik die had liggen.

Dat is het Victor, ik zie en lees graag hoe je verder vaart. Hartelijke groet, Koos

 

Victor

Hallo Koos, Ik ga er ook een smoorspoel inzetten. Wat nog handig zou zijn een goede foto van de onderkant, je hebt wel een filmpje ervan maar die wat niet helemaal scherp en een foto is rustiger en goed inzoombaar.

Ik ben inmiddels hier, goed dat die bakvorm randen heeft, past tie ook in mijn radioframe houder ;) Ik ben ook sportfotograaf, dus “been there done it” 😊 zie www.victorkrijt.nl

 

bouwpakket zender met el84 montage frame Victor

Ik hou je op de hoogte 73 Victor

- Bouwpakket Zender met EL84 -

..Koos

Ga mijn best doen op een foto van de onderkant 😅 Victor, Ben niet zo'n goede fotograaf als jij maar dit moet lukken. Hij komt links van de video.

Handig montageframe heb je trouwens 👍

73, Koos

- Bouwpakket Zender met EL84 -

Victor

L met een R parallel

Hoi Koos, Vandaag nog wat spul via Reichelt ontvangen, oa de MP900 power film resisters. Kende die dingen nog niet echt …

Wat is de hogere gedachte achter een L met een R parallel , ik zie een L altijd met C's samen ;). Ik zag in een ander schema ook al zo’n R+L filter (100 ohm) op de anode.

PS: De 50 ohm hebben ze op dit moment niet (als in bestel lijst) wel de 56 ohm.

 

..Koos

Leuke vraag Victor,

Overigens, jij bouwt erg netjes. Kan ik nog wat van leren.

Meerdere lezers en nabouwers kwamen met deze vraag. Ik heb daarom een uitgebreidere beschrijving in het bovenstaande artikel opgenomen. .

Dank voor je vraag en een Hartelijke Groet,

Koos


 - Bouwpakket Zender met EL84 -

 

 

Je reactie en/of vraag
Vrijwel dagelijks ontvang ik vragen en reacties. Je krijgt altijd antwoord.

Bij publicatie zal alleen een Vraag en Voornaam zichtbaar zijn op de site.


Magic Word?