audio dynamiek compressor voor middengolf zenders lpam

 

 

 

 

 

Audio Dynamiek Compressor voor Middengolf Zenders - LPAM

 

Een Audio dynamiek Compressor zorgt er voor dat je geluid op de radio duidelijk  aanwezig is. Zonder zo'n audio compressor zakt je geluid weg. 

Hoe dat komt?

Eenvoudig. Je AM zender moduleert het audiogeluid met de draaggolf van de zender. Bij 100% modulatie gaat het piekvermogen van je zender naar 4 * het vermogen van je draaggolf.

Maar het geluid dat je wilt uitzenden, jouw stem of muziek, dat geluid heeft niet continu hetzelfde volume. In veel spraak en muziek is het gemiddelde volume niet meer dan 50 tot 60 % van het top volume.

Dat top volume wordt maar zo nu en dan even geproduceerd. Toch moet je de modulatie afstemmen op die volume pieken. Ga je hoger zitten dan komen die pieken boven de 100% modulatie diepte en dat levert zeer sterke vervorming op.

Dat laatste wil je ook niet.

Maar het gevolg van dit alles is dat het uitgezonden vermogen tijdens die pieken maximaal is maar grote delen van de tijd dus verre van maximaal is.

En de ontvanger van jouw zendersignaal merkt dat. Je signaal zakt weg uitgezonderd van die piekmomenten.

 

De oplossing

De oplossing voor dit probleem is een audio compressor die de dynamiek van het geluid comprimeert. Hierdoor wordt dus het verschil tussen harde en zachte geluiden minder en komt je zender beter tot zijn recht. 

Ook is het geluid nu makkelijker te beluisteren. Luisteren vraagt nu minder inspanning van de luisteraar. Om die reden wordt tijdens reclameblokken op Radio en TV  de compressie altijd net wat hoger gezet.

Daarmee maken ze het luisteren naar die reclame makkelijker voor je.

Voor een zender, of je nu op de korte golfbanden wilt uitzenden of een middengolf radiostation wilt beginnen, buurtradio noem ik dat, heb je dus voor de goede verstaanbaarheid en voor muziekoverdracht een Audio Dynamiek Compressor nodig.

 

 

Een Audio Dynamiek Compressor met Buizen

In aansluiting op het 4500 HZ filter voor middengolf zenders ging ik dus op zoek naar voorbeeld schema's van zo'n audio compressor en natuurlijk moest dat er een met buizen zijn.

Ook op dit vlak viel het niet mee om iets te vinden. Het barst van de zenderschema's op het Internet. Niet dat die allemaal goed zijn. Verre van dat, er zit veel rommel tussen heb ik ondertussen gemerkt.

Maar met zo'n schema ben je alvast een stukje op weg en door vergelijken met andere schema's en wat experimenteren haal je de fouten er uit en kom je ergens.

Net als bij filters om je bandbreedte te beperken liep ik ook bij het zoeken naar een Audio Dynamiek Compressor tegenaan dat hierover nauwelijks iets gepubliceerd is.

Audio Dynamiek Compressor met Buizen

 

Nu kun je zo'n compressor natuurlijk kan en klaar kopen. Maar daar zit weinig hobby plezier in. Gelukkig vond ik na een avond zoeken op een Amerikaanse DIY site onderstaand schema.

 

 

Schema's op Internet

Toen ik een jaartje terug deze hobby na 35 jaar weer oppakte zei Piet Rens tegen mij: "Koos de meeste schema's die je op Internet vindt werken niet."

En mijn ervaring tot nu toe geeft hem gelijk. Er zijn uitzonderingen en serieuze amateurs die ook serieus materiaal publiceren. 

Maar er wordt ook veel onzin gepubliceerd en schema's gedeeld die niet werken of werken met veel storing.

Zo ook bij dit voorbeeld.

 

Een audio dynamiek compressor met buizen

Het origineel is een onduidelijke foto van een oud hobbyboek en daarom heb ik hem nagetekend. Bovendien zaten er wat foutjes in het schema dus natekenen was een must.

audio dynamiek compressor van USA DIY site

 

Opvallende foutjes in deze Audio Dynamiek Compressor

Zoals gezegd, publicaties op Internet wemelen van fouten en tekortkomingen. Dit soort schema's werkt zelden. Maar je hebt wel iets om op verder te borduren, je hoeft niet zelf alle wielen uit te vinden. Een dat is wel weer fijn. 

Het eerste dat opvalt in dit schema is het stuurrooster van de ECC83 2e van links. Deze triode wordt als Diode gebruikt. Als gelijkrichter dus.

Dat kan maar dat zwevende rooster krijgt door de elektronen die er tegenaan botsen een negatieve en daarmee remmende lading. Kortom er zal niet veelsignaal door komen.

Er zijn twee oplossingsrichtingen. Je kunt dat rooster met de Anode verbinden. Je kunt het rooster ook met de kathode verbinden.

Daarnaast staat die derde triode van links bij een 'bepaalde' stand van de potentiometer kortgesloten tussen de volledige hoogspanning. Dat lijkt me niet gezond voor die buis.

Zoals een collega opmerkte. Magische rook kan ineens uit je bouwsel gaan opstijgen.

 

 

chassis voor de audio dynamiek compressor

 

Het 1e experiment met de Audio Dynamiek Compressor

Onderstaand schema geeft het schema van de eerste gebouwde experimentele audio dynamiek processor.

Dit schema heb ik opgebouwd op het chassis dat ook het 4500 Hz filter voor middengolf zenders bevat. Een tijdje terug heb ik voor een habbekrats een aantal van deze chassis in verschillende maten besteld bij André van Beynum.

Zo zit je er nooit om verlegen. Als je wilt maakt hij er ook gaten voor je in maar ik heb er voor gekozen om dat zelf te doen. Meer informatie over hoe je die chassis besteld vind je op de Waar vind je die radio onderdelen pagina.

Het schema

1e proef audio dynamiek compressor voor LAPM 

Zoals je ziet is van de tweede triode met een simpele doorverbinding tussen rooster en anode een diode gemaakt. Daarnaast zijn onder de beide potentiometers weerstandjes geplaatst die moeten voorkomen dat de kathodes koud aan massa worden gekoppeld.

 

 

Hoe werkt het en wat zijn de resultaten

Hoe werkt deze audio dynamiek compressor?

Je ziet dat het ingangssignaal via een weerstand van 470.000 ohm rechtstreeks wordt verbonden met de uitgang van de compressor.

De compressor versterkt dus het signaal niet!

 

De meest rechtse triode doet het werk.

Deze triode staat geschakeld als een regelbare weerstand. De bandbreedte van de weerstand die deze triode vertegenwoordigt ligt bij de gebruikte  voedingsspanning (150V) tussen de 40k en de 110k.

Als deze triode met de potentiometer van 25k ingesteld staat op een weerstand van 40.000 ohm dan zal een groot deel van het aangevoerde signaal verloren gaan in de weerstand van 470.000 ohm die dat signaal vanaf de ingang aanvoert.

De maximaal instelbare compressie is dan bereikt.

In de andere stand van de potentiometer laat de eind-triode 110.000 ohm zien en daarmee is het spanningsverlies over de weerstand van 470.000 ohm een stuk lager.

De minimaal instelbare compressie is dan bereikt.

De buizen van deze compressor bleken gevoelig voor bromvelden en moesten daarom afgeschermd worden.

buizen van de audio dynamiek compressor afschermen tegen brom

 

 

De eerste triode staat als kathode volger geschakeld. Hij levert het signaal voor de tweede triode die als diode, als gelijkrichter staat geschakeld.

Die tweede triode/diode, de gelijkrichter levert pulsvormige positieve impulsen als aan het rooster van de derde triode. Hoe harder het ingangssignaal des te groter de puls en omgekeerd.

Die derde triode werkt weer als kathodevolger. Hij moet voldoende spanning afgeven om de rechtse triode te kunnen bewegen minder weerstand te bieden en zo de compressie van de hardere geluidsimpuls te bewerkstelligen.

Is die harde geluidsimpuls gepasseerd dan zal de diode minder spanning geven en daarmee de derde triode minder uitsturen die op zijn beurt de eindbuis weer minder aanstuurt waardoor de compressie weer afneemt.

De condensator die parallel gaat aan de kathode weerstand (de potentiometer) van de 2e triode/diode, heeft als functie een kleine vertraging te leveren tussen het binnenkomende signaal en de positieve impuls die naar de derde triode gaat. Met de potentiometer zou die vertraging instelbaar moeten zijn.

M.a.w. met deze potentiometer kun je instellen hoe snel de schakeling reageert op een sterkere geluidsimpuls dan de gemiddelde geluidsimpuls.

 

 

Het werkt niet

Draaien aan de potmeter van 25k kom je heel veel vervorming tegen. Draaien aan de potmeter van 1M heeft alleen het effect als effect dat het signaal zwak en dof wordt.

 

 

Het 2e experiment met de Audio Dynamiek Compressor

 

2e proef audio dynamiek compressor voor midengolf zender

 

Je ziet dat de instelling van de derde triode nu nagenoeg onafhankelijk is gemaakt van hoe de compressie potmeter is ingesteld. Hiermee is vervorming in deze trap vrijwel uitgebannen.

De eind triode kan met de loper van de potmeter nog steeds worden ingesteld op een redelijke bandbreedte van de te leveren compressie. 

Ook de opbrengst van de triode/diode is nu onafhankelijk gemaakt van de stand van de potmeter. Door nu de condensator in serie te zetten met de potmeter en te voeden via een weerstand van 470k kan deze dienen als instelbare vertrager voor het doorgeven van sterke geluidspulsen. 

Staat de potmeter in zijn maximale waarde dan zal de condensator weinig effect hebben op een geluidspuls die uit de gelijkrichter komt. Maar bij een lage waarde van de potmeter zal de condensator eerst willen opladen tot het niveau van de geluidspuls. Dat vraagt stroom die over de weerstand van 470k tot spanningsverlies lijdt.

De derde triode ziet dus pas de sterkere geluidsimpuls als de condensator ook tot dat niveau is geladen. Hiermee is de "speed" de snelheid van reageren instelbaar gemaakt.   

 

Het werkt.... niet

In eerste instantie lijkt deze audio dynamiek compressor aardig te werken. Het rauwe geluid van Radar Love, Golden Earing, komt aardig door met een warme klank.

Maar bij het geluid van Abba is toch enige vervorming hoorbaar. 

 

Onderzoek

Ik krijg de ECC83 niet aan het werk als diode

 

Een toongenerator aangesloten en de Oscilloscoop bij deze audio dynamiek compressor betrokken. Tot mijn verbazing zie ik dat de tweede buis niet gelijkricht maar een enigszins vervormde sinus door laat.

Die sinus wordt door de volgende buizen vrolijk versterkt en zo aan de uitgang meegegeven.

Wat ik vervolgens ook probeer. Ik krijg de ECC83 niet aan het werk als diode.

Daarnaast zie ik dat het schema een fors ingangssignaal nodig heeft om überhaupt als compressor te willen werken.

Wat dan gebeurt is dat de 2e triode in diode schakeling wel positieve pulsen doorlaat en de negatieve pulsen afplat zonder ze helemaal te blokkeren.

De vervorming die je dan krijgt is helemaal gigantisch.

 

 

 

 

Terug van audio dynamiek compressor voor middengolf zenders naar LPAM

 

 

Jouw reactie en/of vraag
Je persoonlijke gegevens zoals email adres worden niet op de site vermeldt!